‘Rondje Helmond varen’ op Zuid-Willemsvaart
AlgemeenHELMOND Afgelopen zaterdag was het op de Zuid-Willemsvaart drukker dan gebruikelijk. Deelnemers aan het ‘Rondje Helmond varen’ namen hun eigen sup, roeibootje of kano mee en peddelden op het kanaal. Sommigen legden daarbij een traject van negentien kilometer af, anderen sloten onderweg aan, maar iedereen finishte op de kade ter hoogte van de Cacaofabriek.
De tocht werd georganiseerd vanwege het 200-jarig bestaan van de Zuid-Willemsvaart, ‘de knaal’, zoals die in Helmond ook wel genoemd wordt. In 2026 is het twee eeuwen geleden dat deze waterweg opgeleverd werd. In 1822 gaf koning Willem 1 opdracht met de aanleg te beginnen en enkele jaren later werd het kanaal in gebruik genomen. Het eerste deel, tussen Den Bosch en Helmond, was in 1825 klaar, het tweede, van Helmond naar Maastricht, een jaar later.
Toen in de negentiger jaren van de vorige eeuw een kanaalomleiding om Helmond gegraven werd, kwam een groot deel van de stad als het ware op een eiland te liggen, waardoor het mogelijk werd een ‘rondje Helmond’ te varen. Om aandacht te vestigen op het feestje dat ‘de knaal’ dit jaar viert, is dat nu in groepsverband gedaan.
Het ‘Rondje Helmond varen’ is onderdeel van het project ‘Inspiratiebron Zuid-Willemsvaart’, waarbij Marlon Tielemans de jubilerende Zuid-Willemsvaart op een kunstzinnige manier onder de aandacht brengt. Het kanaal wordt dus niet alleen met het ‘Rondje varen’ in de spotlight gezet. “We doen dat ook door kunstenaars werk te laten maken”, vertelt Tielemans. “Ze worden daarbij geïnspireerd door dit water, dat al twee eeuwen door Helmond stroomt.” In reactie op het werk van de kunstenaars gaat Tielemans ook zelf beeldend aan de slag. Bovendien zijn leerlingen, bewoners van woon-zorgcentra en andere creatievelingen vanuit dat thema allerlei moois gaan maken. Tenslotte plaatste hij een oproep op de socials waarin hij vroeg om per fysieke post een kunstwerkje met het onderwerp ‘Water’ op te sturen. Dat leverde honderden inzendingen op, afkomstig uit meer dan veertig landen. “Ongelooflijk, hoe divers die waren. En grappig om te zien dat men nu zelfs in Paraguay, Nepal en Iran de Zuid-Willemsvaart kent.” De resultaten van al deze activiteiten, die mede mogelijk gemaakt worden door het Buurtcultuurfonds, Gemeente Helmond, Van Doorne fonds en Waterschap Aa en Maas worden in oktober en november 2026 in de Cacaofabriek tentoongesteld. Daar zijn ze voor iedereen gratis te bekijken.
Twee jaar geleden vroegen Marlon Tielemans en Paul de Maat al aandacht voor het aanstaande jubileum van het kanaal. Ze reisden toen met een voormalig sluiswachtershuisje de Zuid-Willemsvaart af. Het huisje was tot fotohokje omgetoverd en werd op een aanhanger getakeld. Onderweg, op het traject van Maastricht naar Den Bosch, stelden ze het op een tiental plaatsen op. Daar vroegen ze omwonenden, voorbijgangers en andere geïnteresseerden in het huisje plaats te nemen om gefotografeerd te worden. Bovendien leverden deze ontmoetingen interessante verhalen op die in de vorm van een documentaire werden vastgelegd. Dat verslag geeft een beeld van de geschiedenis van de Zuid-Willemsvaart. Getoond wordt hoe men er vroeger woonde, werkte en recreëerde, maar ook hoe dat vandaag de dag gebeurt. Met het ‘Rondje Helmond varen’ is op een originele manier aangetoond dat het kanaal die recreatieve functie heeft.
Tijdens het ‘Rondje Helmond varen’ werden in het deel van het kanaal dat niet meer door schepen bevaren wordt, vier tuinkabouters geplaatst. Die verbinden op een symbolische manier kenmerkende sluizen en bruggen. Bij sluis zeven, de brug bij de Julianalaan, de Veestraatbrug en de Cacaofabriek lachen die nu de voorbijgangers toe. “Wie weet is dat het begin van een kabouter-kanoroute die we ooit nog gaan realiseren”, lacht Tielemans. “Als dat er van komt, hoop ik weer op de hulp van anderen. Bij het ‘Rondje Helmond varen’ kreeg ik die, want alleen had ik het niet gekund.”
