Laten we in vervolg op vorige week, het nog eens hebben over wat van wijsheid getuigt en wat niet… Oftewel: de stad Helmond zou echt wel bijzonder zijn als hier het gemeentebestuur wél zou kunnen én willen leren van de fouten die eerder vanuit het stadhuis gemaakt werden.

Het lijkt mij voor wat dat wél willen en kunnen leren van eerder gemaakte fouten betreft, nuttig om ‘ns te bekijken wat zich ruim zestig jaar geleden in Helmond voordeed… Ter lering ende vermaek zal ik beginnen met het bespreken van ener gemaakte fout. (En voor uw plezier bezig ik in deze zin nu een beetje klassiek Nederlands, want wat ik hier memoreer dat is inmiddels al ruim een halve eeuw geleden!)

In die tijd had de KVP, (later overgegaan in het CDA) ruim meer dan de helft van de zetels en daarna volgde de PvdA (inmiddels overgegaan in PRO) met ongeveer een kwart van het totale zetelaantal. We kunnen dus stellen dat rond 1960 de gemeente Helmond geregeerd werd door KVP en PvdA. Of dat van belang was, daar kom ik later nog op terug, echter een belangrijk ‘leerpuntje’ hierbij is ook hoe personen aan de macht zich steeds weer (hetzelfde) opstellen, zich gedragen…

In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw was de situatie nog zo dat bij wijze van spreken alles voor de auto moest wijken. De auto was min of meer ‘heilig’ verklaard. Men sprak ook wel van ‘de heilige koe’. En zo geschiedde het dat sinds begin jaren vijftig men in Helmond al in gesprek was met ene Jules Froger, die in Delft hoogleraar Stedenbouwkunde was. ‘Nou, unnu professor uit Delft die moet toch wel wete wa of d’r goed vur Hellemond is’, zullen in Helmond college en raadsleden gedacht hebben. Maar dat iemand die verstand heeft van bouwkunde niet per se iets afweet van onder meer waardevol erfgoed, dat kwam bij het stadbestuur van Helmond toen niet op. Daarom ook belangrijk om nu te memoreren(!): er werd noch door deze professor en noch door het Helmondse stadsbestuur DUS totaal niet gekeken naar het karakter en de structuur van de oude stad, wat daarin van waarde was en van belang om zeker wél te behouden en zo werd vervolgens Helmond als gehele stad invalide, verminkt. Weg waardevolle oude stad. Die Froger dacht alleen maar: ‘oude zooi’, hup we breken de boel af en leggen midden door de stad een autoweg aan.

In de Tiendstraat, Zuid-Koninginnewal, Kerkstraat, Kamstraat, Smalle Haven, Kasteellaan, Kromme Steenweg en Wilhelminalaan werd er lustig op los gesloopt…

Eerst in fase 1, tussen 1959 en 1966, honderden huizen in en buiten de historische binnenstad van Helmond. En vervolgens tussen 1966 en 1975, (fase 2), ging men verder voor aansluiting op de Deurneseweg. Opmerkelijk is dat het merendeel van de genoemde straten nog steeds zowel aan de noord- als zuidzijde van de Kasteel Traverse ligt.

Van het begin af aan was er in Helmond veel verzet tegen de aanleg van de weg. Dat bleek niet alleen uit de oprichting van de Anti- Luchtbrugpartij, een politieke partij die toen bij de gemeenteraadsverkiezingen meerdere zetels in de Helmondse gemeenteraad kreeg.

Ter gelegenheid van de herdenking van de vijftigste 'verjaardag' van het besluit tot aanleg was in (toen nog) het Helmonds Dagblad over de publieke opinie in 1959 te lezen: ‘Het interesseerde stedenbouwkundige Froger niet bovenmatig hoeveel huizen er voor zijn luchtbrug moesten worden gesloopt. Een groot deel van Helmond wond zich daar wél over op. Bij de Raad van State werden zevenduizend bezwaarschriften ingediend.’

Deze geschiedenis is hiermee nog niet ten einde verteld, maar een conclusie kunnen we al wel trekken: het is niet wijs wanneer men vanuit het gemeentebestuur de oren laat hangen naar een persoon, of organisatie waar men tegenop gezien ziet omdat die deskundig is op één bepaald terrein, of maar één belang speciaal vertegenwoordigt…