Doen wat werkt: luisteren als basis voor beter bestuur

13 januari 2026, 08:08 Politiek

Burgerparticipatie mag geen toneelstukje zijn. Dat benadrukt VVD-lijsttrekker Theo Manders, die pleit voor een gemeente die écht luistert. “Luisteren werkt,” zegt hij. Een jaar na de start van het eerste Helmonds burgerberaad is échte burgerparticipatie een speerpunt in het verkiezingsprogramma. Te vaak is inspraak in Helmond een formaliteit: plannen liggen al klaar vóór het gesprek met bewoners.

De afgelopen jaren is burgerparticipatie toegenomen, mede dankzij de invoering van de Omgevingswet in 2024. Die verplicht gemeenten om inwoners eerder te betrekken bij plannen die hun leefomgeving raken. Maar hoe je dat doet, maakt het verschil tussen échte inspraak en schijnvertoning. Een mooi woord voor op een Scrabbleavond: schijnparticipatie. Mensen worden dan zogenaamd betrokken bij het besluitvormingsproces, maar in werkelijkheid is de uitkomst al bepaald. De mening van inwoners telt niet mee – en dat voelen mensen aan.

“Ook in Helmond zijn we bekend met dat fenomeen,” zegt Manders. “Neem het project Nieuw Brandevoort. Meer dan tweehonderd bewoners kwamen bijeen om hun zorgen en ideeën te delen over de toekomst van hun wijk. Maar al snel bleek dat hun inbreng weinig zou veranderen. Formeel moest de raad nog besluiten, maar het voelde al beklonken. Bewoners voelden zich die avond buitenspel gezet.”

Ook de vernieuwing van het wijkpark in Brouwhuis laat zien hoe het níet moet – en uiteindelijk tóch goed kan uitpakken. Bij de eerste bijeenkomst bleek het plan al grotendeels getekend: een oase voor insecten en vogels. Voor sport en spel voor kinderen was nauwelijks ruimte. Perry Vermeulen, kandidaat voor de Helmondse VVD, zette zich samen met buurtbewoners in voor een aanpassing van de plannen.
“We hebben keihard gestreden voor een park dat wél aansluit op de behoeften van 1.500 kinderen en jongeren in onze wijk. En met succes. Helmond is van de 100.000 inwoners en ondernemers. Niet van een selecte groep beleidsmakers.”

Uiteindelijk werd het ontwerp aangepast. Nu is het park een ontmoetingspunt met speeltoestellen, een voetbalveld en ruimte om te sporten, spelen en ontspannen. “Waar eerst alleen een glijbaantje stond, zijn er nu meerdere speelplekken en komen gezinnen weer samen in het park. Dat is het resultaat van luisteren naar bewoners.”

Het kan dus wél: participatie die tot zichtbaar resultaat leidt. Ook het Helmonds burgerberaad over straatveiligheid laat dat zien. Honderd willekeurig gelote inwoners formuleerden 22 concrete adviezen – over verlichting, toezicht en sociale controle – die door de gemeenteraad zijn overgenomen. “Dat bewijst dat inwoners waardevolle ideeën hebben en graag willen meedenken, mits je ze serieus neemt,” aldus Manders.

De VVD wil dat participatie vanaf het begin wordt georganiseerd, niet achteraf. “Participatie is geen eenrichtingsverkeer. Je betrekt mensen niet pas ná het tekenen van het plan, maar voordat het eerste potlood op papier komt. Wie pas luistert als het besluit al klaarligt, organiseert geen inspraak maar weerstand.”

Manders wijst ook op de plannen om de Kanaaldijk verkeersluw te maken. “Omwonenden werden daar pas laat bij betrokken, terwijl de impact enorm is. Inmiddels heeft onderzoek uitgewezen dat veel van hun zorgen terecht waren. Niet voor niets is de verdere uitwerking van de plannen nu doorgeschoven tot na de verkiezingen. Dat laat precies zien waar het misgaat: mensen krijgen te vaak een mededeling in plaats van vanaf het begin een stem. Dat moet anders.”

Daarom maakt de VVD van échte participatie een harde voorwaarde bij ieder nieuw project. “We betrekken inwoners, ondernemers en organisaties vanaf dag één. We communiceren open over plannen en gevolgen. Want alleen door ruimte te geven aan ideeën van Helmonders krijg je draagvlak en betere besluiten. Dát is doen wat werkt.”